Amddiffyn rhag niwed ac ecsbloetio
Os wyt ti o dan 18 oed ac yn gweithio, mae gen ti hawliau cyfreithiol sy’n dy amddiffyn rhag cael dy roi mewn perygl. Mae’r gyfraith yn rhoi’r hawl i ti:
- Amddiffyn rhag ecsbloetio: Dylai’r gwaith rwyt ti’n ei wneud fod yn deg ac yn gyfreithlon
- Diogelu rhag gwaith peryglus: Ni ddylid gofyn i ti wneud tasgau a allai fod yn niweidiol i dy iechyd
- Amddiffyn a chefnogaeth: Dylai’r gyfraith gefnogi dy oroesiad a dy ddatblygiad (Erthyglau 19, 32, 36 CCUHP)
Rheolau arbennig ar gyfer gweithwyr ifanc
Yn y DU, mae yna gyfreithiau sy’n rhoi amddiffyniad arbennig i bobl ifanc yn y gweithle oherwydd diffyg profiad neu ymwybyddiaeth o risg.
- Plentyn (dan 16): Os wyt ti o dan yr oedran gadael ysgol
- Person Ifanc (16–18): Os wyt ti’n 16 neu’n 17 oed
Os wyt ti’n syrthio i’r grwpiau hyn, rhaid i’r cyflogwr gymryd gofal ychwanegol. Rhaid iddynt beidio â chaniatáu i ti wneud gwaith sydd:
- Y tu hwnt i dy allu corfforol neu seicolegol
- Yn dy amlygu i sylweddau niweidiol neu ymbelydredd
- Yn dy roi mewn perygl nad wyt ti’n brofiadol neu wedi dy hyfforddi i ddelio ag ef
- Yn dy amlygu i oerni, gwres, sŵn, neu ddirgryniad eithafol
Eithriad hyfforddiant: Os yw unrhyw un o’r tasgau hyn yn gwbl angenrheidiol ar gyfer dy hyfforddiant, rhaid i ti gael dy oruchwylio’n briodol a rhaid lleihau’r holl risgiau i’r lefel isaf rhesymol bosibl.
Deall dy gontract
Os wyt ti’n gyflogedig, mae gen ti ‘gontract cyflogaeth.’ Hyd yn oed os nad yw’n cael ei ysgrifennu’n llawn, mae’r gyfraith yn awgrymu ychydig o ddyletswyddau pwysig:
- Dyletswydd y cyflogwr: Mae gan y cyflogwr ddyletswydd gofal i gymryd gofal rhesymol o dy iechyd a diogelwch
- Dyletswydd ti: Mae gen ti ddyletswydd i ufuddhau i gyfarwyddiadau rhesymol
Beth i’w wirio:
- Gwiria dy gontract: Gwybod yn union beth rwyt ti wedi cael dy gyflogi i’w wneud. Ni all cyflogwr eigwneud yn ofynnol i ti wneud rhywbeth hollol wahanol
- Cyfarwyddiadau rhesymol: Os yw cyfarwyddyd yn peryglu dy iechyd neu ddiogelwch, nid yw’n cael ei ystyried yn rhesymol ac mae gen ti’r hawl i’w gwestiynu
Darganfod mwy a chael help
Os oes gen ti bryderon am dy swydd, dy ddiogelwch, neu dy gontract, fedri di ddod o hyd i wybodaeth swyddogol a chyngor cyfrinachol:
- Gwybodaeth fanwl am gyflogaeth plant ar wefan Gov.uk
- I gael gwybodaeth am gontractau cyflogaeth yng Nghymru, cer i Gyngor ar Bopeth Cymru
Oes gen ti gwestiynau? Angen help?
Cysyllta â llinell gymorth Meic a byddwn yn hapus i helpu.
Cyfeiriadau Cyfreithiol:
- Deddf Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith 1974
- Rheoliadau Rheoli Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith 1999
- CCUHP Erthyglau 19, 32, 36
