{"id":8069,"date":"2018-03-14T08:58:22","date_gmt":"2018-03-14T08:58:22","guid":{"rendered":"https:\/\/meic.cymru\/2018\/03\/14\/measles-are-you-vaccinated\/"},"modified":"2025-11-25T12:10:30","modified_gmt":"2025-11-25T12:10:30","slug":"y-frech-goch-wyt-ti-wedi-cael-y-brechlyn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/meic.cymru\/cy\/2018\/03\/14\/y-frech-goch-wyt-ti-wedi-cael-y-brechlyn\/","title":{"rendered":"Y Frech Goch – Wyt Ti Wedi Cael Y Brechlyn?"},"content":{"rendered":"\n

Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi datgan achosion o’r frech goch<\/a> yn Ne Ddwyrain Cymru yn ddiweddar. Maent yn annog pobl ifanc i weld os ydynt wedi derbyn y brechiadau i gyd.<\/h2>\n\n\n\n

I ddarganfod beth ydy’r frech goch, pam bod brechiadau’n bwysig, a sut i wybod os wyt ti wedi cael dy imiwneiddio, darllena ymlaen.<\/p>\n\n\n\n

Beth ydy’r frech goch?<\/h3>\n\n\n\n

Mae’r frech goch<\/a> yn salwch firaol sydd yn heintus iawn. Mae’n achosi twymyn a’r frech ymysg symptomau eraill. Gellir dal yr afiechyd wrth fod mewn cyswllt uniongyrchol gyda pherson heintus, neu wrth i rywun dagu neu disian.<\/p>\n\n\n\n

Mae posib atal y frech goch gyda’r brechlyn MMR<\/a> (frech goch, clwy pennau a rwbela). Cynigir hwn i bob plentyn o gwmpas un oed ac yna ail ddos yn cael ei gynnig pan fyddant tua 4 oed.<\/p>\n\n\n\n

Pam y ffwdan?<\/h3>\n\n\n\n

Er bod y mwyafrif o bobl yn gwella o’r frech goch o fewn tuag wythnos, gall achosi cymhlethdodau difrifol mewn rhai achosion. Am fod posib atal y frech goch gyda brechiadau, mae’r GIG yn annog pawb i gael eu himiwneiddio.<\/p>\n\n\n\n

\"Silhouette<\/figure>\n\n\n\n

Pam nad yw pawb yn cymryd y brechlyn?<\/h3>\n\n\n\n

Yn 1998 cyhoeddwyd adroddiad yn honni bod cysylltiad rhwng y brechiad MMR ag awtistiaeth. Profwyd bod yr adroddiad yma yn un ffug<\/a>. Tynnwyd trwydded feddygol Andrew Wakefield, yr un oedd yn gyfrifol am yr adroddiad, oddi arno. Nid yw’n cael ymarfer meddygaeth yn y DU ers hynny. Ond yn anffodus, roedd y niwed wedi’i wneud yn barod. Dychrynwyd llawer o rieni a phenderfynwyd peidio imiwneiddio’u plant. Golygai hyn mai pobl ifanc sydd dan 25 oed heddiw, yw’r rhai \u00e2’r perygl mwyaf o ddal afiechydon ataliadwy fel y frech goch.<\/p>\n\n\n\n

Ydw i wedi cael y brechlyn?<\/h3>\n\n\n\n

Gofynna i dy rieni. Mae’n debyg byddant yn gallu cadarnhau os cefais di’r brechlyn MMR yn blentyn. Os nad allant gofio, gofynna i gael gweld dy lyfr cofnod iechyd plentyn personol (llyfr coch fel arfer, ond gall fod yn binc neu’n las i rai h\u0177n). Dylai holl fanylion y brechiadau fod yn y llyfr yma, ynghyd \u00e2 dyddiadau, rhif y swp ac ym mha goes rhoddwyd y pigiad hyd yn oed.<\/p>\n\n\n\n

Os nad yw’r llyfr coch ar gael, siarada \u00e2’r doctor teulu. Bydd y wybodaeth yma ganddynt. Nid yw’n rhy hwyr, os nad wyt ti wedi derbyn yr holl bigiadau cysyllta \u00e2’r feddygfa. Os wyt ti o dan 16 oed efallai bydd angen caniat\u00e2d rhiant neu warcheidwad.<\/p>\n\n\n\n

\"Silhouette<\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Beth os na allaf gael y brechlyn?<\/h3>\n\n\n\n

Os nad yw dy rieni yn hapus \u00e2 hyn, yna siarada gyda’r doctor am unrhyw bryderon. Gallant helpu wrth roi gwybodaeth bellach am y brechlyn. Awgryma i dy rieni edrych ar y wybodaeth ar wefan GIG Cymru<\/a>. Os wyt ti’n poeni am benderfyniad dy rieni yna gallet ti gysylltu \u00e2 Meic (manylion isod). Gallem roi cyngor a chefnogaeth am ddim.<\/p>\n\n\n\n

Mae yna rai pobl na chaiff y brechlyn oherwydd alergeddau neu gyflyrau iechyd. Os wyt ti’n un o’r bobl yma, yna gall imiwnedd poblogaeth<\/a> dy amddiffyn. Pan fydd digon o bobl mewn cymuned yn cael eu himiwneiddio, nid yw’r afiechyd yn gallu lledaenu ac felly’n marw allan cyn iddo gyrraedd person sydd heb ei imiwneiddio. Mae’n rhaid i 90-95% o’r boblogaeth dderbyn y brechlyn er mwyn i imiwnedd poblogaeth fedru gweithio. Anogwch eich ffrindiau a’ch teulu i sicrhau eu bod yn gyfoes \u00e2’u brechiadau, gan y bydd hyn yn cadw ti (a nhw) yn ddiogel.<\/p>\n\n\n\n

Gwybodaeth bellach:<\/h3>\n\n\n\n