{"id":7483,"date":"2021-02-08T09:57:10","date_gmt":"2021-02-08T09:57:10","guid":{"rendered":"https:\/\/meic.cymru\/?p=7483"},"modified":"2025-11-14T15:46:01","modified_gmt":"2025-11-14T15:46:01","slug":"sut-i-ddeall-os-yw-rhywbeth-yn-ffug-ar-y-rhyngrwyd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/meic.cymru\/cy\/2021\/02\/08\/sut-i-ddeall-os-yw-rhywbeth-yn-ffug-ar-y-rhyngrwyd\/","title":{"rendered":"Sut i Ddeall os yw Rhywbeth yn Ffug ar y Rhyngrwyd"},"content":{"rendered":"\n

Mae\u2019n bwysig deall sut i adnabod gwybodaeth gamarweiniol ar y Rhyngrwyd. Mae newyddion ffug ymhobman ar hyn o bryd , ac os wyt ti\u2019n ymwybodol nad yw popeth rwyt ti\u2019n ei weld yn wir yna efallai bydd hyn yn dy atal di rhag rhannu rhywbeth gall fod yn gamarweiniol neu\u2019n niweidiol i eraill. Darllena awgrymiadau Meic isod.<\/h2>\n\n\n\n

Os nad wyt ti\u2019n rhy si\u0175r beth yw gwybodaeth gamarweiniol yna cer draw i\u2019n blog arall \u2013 Beth Ydy Gwybodaeth Gamarweiniol (Newyddion Ffug)?<\/a><\/p>\n\n\n\n

Ydy pethau\u2019n swnio\u2019n iawn?<\/h3>\n\n\n\n

Os wyt ti\u2019n mynd i rannu rhywbeth yna sicrha dy fod di\u2019n ystyried os yw\u2019n swnio\u2019n iawn neu os yw\u2019n gredadwy. Weithiau, wrth stopio a meddwl, gall fod yn amlwg fod rhywbeth ddim yn hollol iawn. Bydd treulio 5 i 10 munud yn gwirio os yw gwybodaeth yn gywir yn dy arbed rhag embaras neu euogrwydd posib wedyn.<\/p>\n\n\n\n

Gwiria\u2019r URL<\/h3>\n\n\n\n

Weithiau bydd stori yn cael ei greu i edrych fel ei fod yn dod o ffynhonnell ddibynadwy gyda\u2019r pwrpas o dwyllo pobl \u2013 fel post sydd yn edrych fel ei fod gan y BBC ond os wyt ti\u2019n edrych ar yr URL sydd yn gysylltiedig yna byddi di\u2019n gweld nad dolen BBC go iawn ydyw. Sicrha dy fod di\u2019n gwirio\u2019r URL bob tro. Edrycha ar ddiwedd yr URL hefyd, i weld os yw\u2019n gorffen gyda \u2018.cym\u2019 \u2018.co.uk\u2019 \u2018.gov\u2019 \u2018.llyw\u2019 (neu URL\u2019s cyffredin eraill). Os yw diwedd yr URL yn edrych yn od yna ymchwilia ymhellach.<\/p>\n\n\n\n

\"Three<\/figure>\n\n\n\n

Gwneud ymchwil<\/h3>\n\n\n\n

Croesgyfeirio gan wirio os yw\u2019r stori yn ymddangos yn rhywle arall. Edrycha ar ffynonellau newyddion dibynadwy. Os nad ellir ei ddarganfod ar y gwefannau yma yna mae\u2019n annhebygol o fod yn wir. Os yw\u2019n ymddangos ar sawl gwefan gwahanol yna mae\u2019n fwy tebygol o fod yn wir. Wyt ti wedi clywed am y sefydliad oedd yn gyfrifol am gyhoeddi\u2019r stori yn wreiddiol? Os ddim, yna gwna chwiliad sydyn ar Google. Dyma rai ffynonellau gwybodaeth ddibynadwy: BBC<\/a>, ITV<\/a>, Newyddion S4C<\/a>, Newsround<\/a>, GIG<\/a> neu WHO<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Edrych y tu hwnt i\u2019r penawdau<\/h3>\n\n\n\n

Mae llawer o bobl yn darllen pennawd yn unig ac yna\u2019n clicio rhannu, heb ddarllen dim o\u2019r stori ei hun. Os wyt ti am rannu, sicrha dy fod di\u2019n deall yn union yr hyn rwyt ti\u2019n rhannu. Mae penawdau wedi cael eu dylunio i dynnu llygaid ac i orliwio. Efallai nad yw rhywbeth yn gymaint o stori pan fyddi di\u2019n ei ddarllen yn iawn.<\/p>\n\n\n\n

Mae \u2018clickbait\u2019 hefyd yn defnyddio penawdau neu luniau i dynnu pobl i mewn, ac yna\u2019r stori ddim yn cyfateb i beth roedd y pennawd neu\u2019r llun yn honni. Fel arfer gellir adnabod os yw rhywbeth yn \u2018clickbait\u2019 wrth gael golwg sydyn ar y sylwadau.<\/p>\n\n\n\n

Ydy\u2019r ddelwedd neu\u2019r fideo yn un go iawn?<\/h3>\n\n\n\n

A yw\u2019n edrych yn normal? Ydy\u2019r fideo yn \u2018glitchy\u2019 neu oes yna doriadau amlwg? Efallai dy fod di\u2019n meddwl bod fideo yn anodd ei dwyllo, ond mae technoleg yn golygu bod posib twyllo unrhyw beth. Cer i edrych ar y fideo am Deepfakes a beth ydy fideo ffug isod.<\/p>\n\n\n\n

\n